Historia Akcji Demokracji › Historie kampanii

Historia kampanii · 2018-2025

Akcja Wybory: od 10 spotkań w 2018 do sztabów w 2023

Od wyborów samorządowych w 2018 roku do prezydenckich w 2025 roku przy każdych wyborach prowadziliśmy kampanię profrekwencyjną i pytaliśmy osoby kandydujące o nasze postulaty. Po drodze były zawieszki na drzwi dla 60 tysięcy osób w 2019 roku, sprzeciw wobec wyborów kopertowych w 2020 roku i społeczne sztaby wyborcze w 2023 roku, największa akcja profrekwencyjna w historii ruchu.

Happening „Los kobiet, głos kobiet” na Krakowskim Przedmieściu w Warszawie, 19 maja 2019
Happening „Los kobiet, głos kobiet” na Krakowskim Przedmieściu w Warszawie, 19 maja 2019. Fot. Jakub Szafrański

W liczbach

miejscowości ze spotkaniami Akcji Wybory przed samorządowymi 2018
10
miejscowości z akcją „Los kobiet, głos kobiet” 19.05.2019 (Warszawa + 15)
16
osób, do których dotarły zawieszki profrekwencyjne w 2019 roku
60 000
osób oceniających kadencję Andrzeja Dudy na świadectwie 25.06.2020
3366
baner „DUDA = WĘGIEL, SUSZA, POWÓDŹ” na placu Konstytucji 9.07.2020
500 m²
podpisów pod apelem o niewypłacanie subwencji PiS, doręczonym 21.01.2025
7180

2018: samorządy i dziesięć spotkań

W ankiecie o priorytetach ruchu, którą wiosną 2018 roku wypełniło 7229 osób, wybory samorządowe znalazły się na drugim miejscu. We wrześniu aktywistki i aktywiści Akcji zorganizowali spotkania w dziesięciu miejscowościach, m.in. w Poznaniu (12.09), Wrocławiu (13.09), Bielsku-Białej (15.09) i Katowicach (16.09), a tydzień później w Szczecinie, Lubinie, Bydgoszczy, Białymstoku i Ostródzie. Celem było spisanie lokalnych postulatów dla osób kandydujących do rad miast i na prezydentów. W Poznaniu Akcja Wybory w drugim tygodniu października rozmawiała na placu Wolności z przechodniami, a podpisy i maile mieszkanek i mieszkańców przekonały 5 z 7 osób kandydujących na prezydenta miasta do spotkania i odpowiedzi na postulaty o komunikacji, czystym powietrzu i edukacji równościowej.

Uczestniczki i uczestnicy happeningu „Los kobiet, głos kobiet”, Warszawa, 19 maja 2019
Uczestniczki i uczestnicy happeningu „Los kobiet, głos kobiet”, Warszawa, 19 maja 2019. Fot. Jakub Szafrański

2019: głos kobiet, zawieszki i Pakt Senacki

Przed wyborami do Parlamentu Europejskiego 26 maja 2019 roku zbieraliśmy podpisy pod deklaracją „Wybieram Europę”, a 19 maja o 13:00 pod pomnikiem Kopernika w Warszawie uczestniczki i uczestnicy happeningu „Los kobiet, głos kobiet” ułożyli z własnych ciał lustro Wenus. Podobne akcje odbyły się w 15 innych miejscowościach, od Olecka po Legnicę, a plakaty z hasłami „Mój świat bez faszyzmu”, „Moje ciało”, „Moja godna pensja” i „Moi przyjaciele” ukazały się w sobotnim wydaniu „Gazety Wyborczej”. Była to część międzynarodowej kampanii #YesToChange z ponad 50 wydarzeniami w 13 państwach UE.

Przed wyborami parlamentarnymi 13 października zaapelowaliśmy do liderek i liderów Koalicji Obywatelskiej o wspólne z Lewicą i PSL kandydatury do Senatu; do 19 sierpnia apel „Opozycjo! Nie oddawaj Senatu walkowerem!” podpisało 4100 osób, a do Senatu opozycja ostatecznie poszła razem. Od 24 września rozsyłaliśmy po 20 bezpłatnych zawieszek na drzwi sąsiadek i sąsiadów; dotarły do 60 tysięcy osób, co nazwaliśmy największą w Polsce kampanią profrekwencyjną poza internetem. W nocy z 9 na 10 października wyświetliliśmy na Ministerstwie Energii pytanie „Czy tu będzie rządzić węgiel?”, na siedzibie PGE „Przegrane szanse na przyszłość?”, a na Pałacu Kultury i Nauki „Czy klimat wygra wybory?”. Liderki i liderzy większości partii odpowiedzieli nam, że są za odejściem od wydobywania i spalania węgla, a frekwencja przekroczyła 60 procent. Równolegle trzy komitety podpisały nasz Pakt Sprawiedliwości (osobna podstrona „Ziobro musi odejść”).

2020: „Przełóżmy wybory” i świadectwo dla Dudy

Gdy rząd forsował głosowanie korespondencyjne 10 maja 2020 roku, w szczycie pandemii, w sobotę 11 kwietnia o 13:00 tysiące osób nadało z domów sygnał ostrzegawczy i wystawiło napis „Przełóżmy wybory”; domagaliśmy się stanu klęski żywiołowej. 28 kwietnia, po konsultacji z 3466 aktywistkami i aktywistami, ogłosiliśmy, że nie weźmiemy udziału w pseudoplebiscycie. 6 maja zorganizowaliśmy demonstrację na Zoomie z tysiącem miejsc i hasłem „Zdrowie, Życie, Konstytucja”; przemawiali m.in. sędzia Igor Tuleya, Agnieszka Holland i Marta Lempart, a przekaz kierowaliśmy do posłów Porozumienia, od których zależało głosowanie nad ustawą.

Głosowanie 10 maja zostało anulowane „przez porozumienie dwóch polityków obozu władzy”, jak pisaliśmy w stanowisku z 22 czerwca. Przed przełożonym głosowaniem 28 czerwca nie namawialiśmy ani do udziału, ani do bojkotu; opublikowaliśmy argumenty za i przeciw. 25 czerwca pod Pałacem Prezydenckim wystawiliśmy Andrzejowi Dudzie świadectwo końca kadencji na podstawie ocen 3366 osób w sześciu obszarach: same niedostateczne i naganne zachowanie. 9 lipca, trzy dni przed drugą turą, rozwinęliśmy na placu Konstytucji baner 500 m² „DUDA = WĘGIEL, SUSZA, POWÓDŹ” i uruchomiliśmy stronę katastrofa2030.pl. Tego samego dnia Polska Agencja Prasowa odmówiła płatnej publikacji naszego komunikatu „ze względu na sformułowania zagrażające dobrom osobistym osób trzecich (chodzi o prezydenta Dudę)”, a godzinę później poinformowała, że czas realizacji zleceń wynosi trzy dni, czyli do dnia po wyborach.

Baner 500 m² „DUDA = WĘGIEL, SUSZA, POWÓDŹ” na placu Konstytucji, 9 lipca 2020
Baner 500 m² „DUDA = WĘGIEL, SUSZA, POWÓDŹ” na placu Konstytucji, 9 lipca 2020. Fot. archiwum Akcji Demokracji

2023: społeczne sztaby wyborcze i WYBO23

13 czerwca 2023 roku na placu Zamkowym razem z KOD i Nową Generacją zainaugurowaliśmy Obywatelską Kontrolę Wyborów „Wybory bez picu”, która szukała 50 tysięcy osób obserwujących komisje. 3 lipca ruszyła rekrutacja do społecznych sztabów wyborczych, także tam, gdzie sympatie szły w stronę władzy. Jednej wrześniowej soboty sztaby były na Marszu Wyzwolenia Zwierząt, marszach równości w Lublinie i Katowicach, Kongresie Kobiet w Poznaniu, Dniach Bielska i sąsiedzkiej potańcówce na Pradze; na co dzień sztabowczynie i sztabowcy chodzili od drzwi do drzwi, jeździli na dożynki i Tour de Konstytucja. Po wyborach policzyli tysiące plakatów i naklejek, kilkadziesiąt filmików i prawie dwieście grup na Facebooku.

Pod szyldem WYBO23 nagraliśmy cykl podcastów Cafe Akcja z osobami kandydującymi i zorganizowaliśmy trzy debaty: o prawach człowieka 21 września w Warszawie, o prawach kobiet 24 września w Gdańsku i „Państwo dla ludzi po 2023” 2 października w Teatrze Powszechnym. Razem z innymi organizacjami sprzeciwiliśmy się referendum w dniu wyborów, a po naszym apelu z ponad 6000 podpisów PSL usunął z list paktu senackiego kandydatkę współpracującą z Grzegorzem Braunem. 9 października premierę miała piosenka Justyny Biedrawy „Nic nie zmieni się w ciszy”, nagrana z nami dla kobiet, z których 30 procent nie planowało głosować. 15 października od 20:00 do 22:00 pod Sejmem świętowaliśmy wieczór wyborczy z koncertem Biedrawy i Aljas, bez materiałów jakiegokolwiek komitetu. 25 listopada zaprosiliśmy sztaby na spotkanie do Warszawy.

2024-2025: Europa, dostępne wybory i Mentzen

31 stycznia 2024 roku sztaby ogłosiły kolejny nabór. W lutym zaapelowaliśmy do PKW o obsadzenie mandatów po skazanych byłych posłach Mariuszu Kamińskim i Macieju Wąsiku, a w marcu z Inicjatywą „Nasz Rzecznik” i dziewięcioma innymi organizacjami uruchomiliśmy petycję „Wybory dostępne dla wszystkich”. 26 maja, w Dzień Matki, w kinie Luna pokazaliśmy spot „Nie oddamy Europy” o rosyjskiej inwazji z perspektywy matki, zrealizowany przez agencję 2012 przed wyborami europejskimi 9 czerwca.

Rok 2025 zaczęliśmy apelem do ministra finansów Andrzeja Domańskiego, by nie wypłacał PiS subwencji za kampanię z 2023 roku; 21 stycznia pod KPRM przekazaliśmy go z 7180 podpisami. 19 marca opublikowaliśmy poradnik „5 argumentów, którymi powstrzymasz Mentzena”, a 4 kwietnia z Biurem RPO i organizacjami osób z niepełnosprawnościami rozpoczęliśmy monitoring dostępności kampanii prezydenckiej dla około pięciu milionów wyborczyń i wyborców z niepełnosprawnościami. W maju pokazaliśmy spoty profrekwencyjne „Ochrona zdrowia”, „Prawa kobiet” i „Silna armia”, rozdaliśmy dziesiątki tysięcy ulotek o kompetencjach prezydenta i zawiesiliśmy billboardy w całej Polsce. 15 maja, po publikacjach medialnych o firmie Estratos Digital, wydaliśmy oświadczenie, a 30 maja zakończyliśmy z nią współpracę jako dostawcą infrastruktury.

Co z tego wyszło

W 2018 roku 5 z 7 osób kandydujących na prezydenta Poznania spotkało się z Akcją Wybory i odpowiedziało na postulaty mieszkanek i mieszkańców. W 2019 roku liderki i liderzy Koalicji Obywatelskiej, do których apelowaliśmy o wspólne kandydatury do Senatu, poszli z Lewicą i PSL razem w Pakcie Senackim, a liderki i liderzy większości partii odpowiedzieli nam, że są za odejściem od węgla; kandydaci PiS nie odpowiedzieli. W 2020 roku rząd stanu klęski żywiołowej nie wprowadził, ale głosowanie zapowiedziane na 10 maja zostało anulowane, a PAP odmówiła publikacji naszego komunikatu o prezydencie. W 2023 roku PSL po naszym apelu i konferencji usunął z list paktu senackiego kandydatkę współpracującą z Braunem. Bez odpowiedzi w naszych źródłach zostały apel do PKW z lutego 2024 roku o obsadzenie mandatów po Kamińskim i Wąsiku, petycja „Wybory dostępne dla wszystkich” z marca 2024 roku i apel do ministra finansów Andrzeja Domańskiego z 7180 podpisami, doręczony do KPRM 21 stycznia 2025 roku; czy minister wypłacił PiS subwencję, nasze wpisy nie mówią. Pośrednio najtrwalszy ślad zostawiły społeczne sztaby z 2023 roku, które po 15 października nie rozeszły się do domów, 31 stycznia 2024 roku ogłosiły kolejny nabór, a w 2025 roku znów rozdawały ulotki w miastach i miasteczkach całej Polski. Z 2025 roku został też spór o infrastrukturę: po publikacjach o Estratos Digital wypowiedzieliśmy tej firmie umowę.

Źródła

Inne historie kampanii

Cała historia Akcji