571 965 podpisów. Dziesięć lat walki o prawo do aborcji
Historia Akcji Demokracji › Historie kampanii
Historia kampanii · 2016-2026
571 965 podpisów. Dziesięć lat walki o prawo do aborcji
Od kwietnia 2016 roku sprzeciwiamy się zaostrzaniu prawa aborcyjnego, a od 2020 roku domagamy się aborcji legalnej, dostępnej i zdekryminalizowanej. Apel przeciw zaostrzeniu ustawy podpisało 571 965 osób, najwięcej w historii naszego ruchu. W październiku 2026 roku, po 821 dniach bezczynności sejmowej komisji, Sejm przegłosował pierwsze dwie ustawy w sprawie aborcji, a my wyszliśmy z czerwonymi kartkami na ulice 27 miejscowości.

W liczbach
- podpisów pod apelem przeciw zaostrzeniu prawa aborcyjnego, największy apel w historii ruchu (2020)
- 571 965
- ostrzegawczych maili wysłanych w kilka minut do polityków i osób z Trybunału po 22.10.2020
- 9146
- plakatów, naklejek i pocztówek rozesłanych jesienią 2020
- 27 000
- naklejek ze słowami mocy rozklejonych przez 643 osoby do lipca 2021
- 32 150
- podpisów pod obywatelskim projektem „Legalna Aborcja. Bez Kompromisów”, odrzuconym przez Sejm poprzedniej kadencji
- 201 735
- miejscowości z protestami Czerwona Kartka za Aborcję 22.10.2026
- 27
2016-2018: „Na zaostrzenie ustawy antyaborcyjnej nie pozwolimy”
Kampanię zaczęliśmy w kwietniu 2016 roku, po zapowiedziach Jarosława Kaczyńskiego i Beaty Szydło oraz liście Episkopatu wzywającym do zmiany prawa. Apel „Na zaostrzenie ustawy antyaborcyjnej nie pozwolimy!” skierowaliśmy do władz Rzeczypospolitej. Wiosną 2017 roku miał 77 231 podpisów, a w ankiecie o priorytetach ruchu, którą w 2018 roku wypełniło 7229 osób, prawo do aborcji i antykoncepcji znalazło się wśród czterech najważniejszych tematów.
W marcu 2018 roku, w Czarny Piątek, według warszawskiego ratusza na ulice stolicy wyszło 55 tysięcy osób. Transparenty w kształcie dłoni sfinansowały aktywistki i aktywiści Akcji, a grupa Radykalne Koguty Domowe przy naszym wsparciu przygotowała 2 tysiące kanapek i herbatę dla osób, które dotarły pod siedzibę PiS. Pod apelem było wtedy ponad 170 tysięcy podpisów, z czego 90 tysięcy przybyło w ciągu kilku dni. Projekt zakazu aborcji z powodu wad płodu wrócił w lipcu, więc 2 lipca włączyliśmy się w mobilizację Ogólnopolskiego Strajku Kobiet „Do kosza!”. Apel miał już prawie 200 tysięcy podpisów i był największą petycją w naszej historii.

2020: pseudowyrok, 571 965 podpisów i baner na Moście Gdańskim
22 października 2020 roku tak zwany Trybunał Konstytucyjny stwierdził, że aborcja ze względu na wady płodu jest niezgodna z polską Konstytucją. W 2019 roku z innych przesłanek wykonano w Polsce tylko 36 aborcji. Tego samego dnia Anna Tomaszewska, kampanierka Akcji, nazwała orzeczenie „haniebnym, upolitycznionym wyrokiem pod dyktando prawicowych fundamentalistów”. Apel przeciw zaostrzeniu prawa podpisało w sumie 571 965 osób. Aktywistki i aktywiści w ciągu kilku minut wysłali 9146 ostrzegawczych maili do polityków i osób zasiadających w Trybunale, a my wyprodukowaliśmy i rozesłaliśmy 27 tysięcy plakatów, naklejek i pocztówek dla osób, które nie mogły wyjść na ulicę.
30 października na Moście Gdańskim w Warszawie, przy Pasażu Karskiego, zawiesiliśmy baner o powierzchni 92 m² z hasłem „Prawo do aborcji prawem człowieka”, numerem telefonu Aborcji bez Granic i wezwaniem do podpisania apelu. Kilka godzin później baner został zniszczony. Oktawiusz Chrzanowski, kierownik kampanii, powiedział wtedy, że atak uznajemy za część eskalacji sprowokowanej wystąpieniem Jarosława Kaczyńskiego z 28 października. W styczniu 2021 roku, gdy rząd opublikował pseudowyrok w Dzienniku Ustaw, uruchomiliśmy serię „Pasaż hańby”: maile do posłów i posłanek, którzy złożyli wniosek do Trybunału, od Jarosława Kaczyńskiego po Janusza Korwin-Mikkego.
2021: baner wraca, komitet „Legalna Aborcja. Bez Kompromisów” i 32 150 naklejek
8 marca 2021 roku baner wrócił, tym razem nad wejściem do metra Centrum przy Rondzie Praw Kobiet (oficjalnie nadal Rondzie Dmowskiego), gdzie codziennie mija go ćwierć miliona osób. Jego powrót w całości sfinansowały osoby z ruchu, a wisiał do końca marca. Apel o zmianę nazwy ronda założyła na Naszej Demokracji socjolożka Elżbieta Korolczuk z Rady Akcji Demokracji. 26 maja, w Dniu Matki, razem z Federacją na rzecz Kobiet i Planowania Rodziny, Ogólnopolskim Strajkiem Kobiet, Aborcyjnym Dream Teamem, Łódzkimi Dziewuchami Dziewuchom, Wielką Koalicją za Równością i Wyborem, Centrum Praw Kobiet, Partią Zieloni i posłankami Lewicy zarejestrowaliśmy komitet obywatelskiej inicjatywy ustawodawczej „Legalna Aborcja. Bez Kompromisów”. Projekt zakładał prawo do przerwania ciąży do 12. tygodnia i depenalizację pomocy w aborcji. W komitecie reprezentowała nas dyrektorka Karolina Skowron.
W czerwcu razem z Federą rozpoczęliśmy kampanię „Ratunek dla osób w ciąży” z historią Uli, której lekarze w kilku szpitalach odmówili przerwania ciąży ze zrośniętymi płodami. Domagaliśmy się ustawy ratunkowej dekryminalizującej aborcję z powodu wad płodu. Równolegle 643 osoby rozkleiły w całej Polsce 32 150 naklejek ze słowami mocy, a 515 osób sfinansowało ich druk. Jesienią, po śmierci Izy w szpitalu w Pszczynie 22 września, zebraliśmy podpisy pod apelem do dyrektorów i dyrektorek szpitali pod hasłem #AniJednejWięcej.

2022-2024: szpitale, Ukraina, list do sądu i rozliczanie nowej koalicji
W maju 2022 roku przygotowaliśmy ulotkę po ukraińsku z informacją, że aborcja po gwałcie jest w Polsce legalna, oraz kontaktami do Federy i Aborcyjnego Dream Teamu, bo uchodźczynie na granicy dostawały od Kai Godek ulotki o rzekomym całkowitym zakazie. 13 października 2022 roku, dzień przed trzecią rozprawą Justyny Wydrzyńskiej, złożyliśmy w Sądzie Okręgowym Warszawa-Praga list przyjaciela sądu z podpisami osób z ruchu. 14 czerwca 2023 roku, po śmierci Doroty w szpitalu w Nowym Targu, wyszliśmy na ulice w całej Polsce pod hasłem „Przestańcie nas zabijać”, a w podcaście Cafe Akcja z 29 czerwca Anna Tomaszewska i Kamila Ferenc z Federy zachęcały do podpisania apelu „Szpitale do kontroli”. 24 września 2023 roku w Gdańsku zorganizowaliśmy przedwyborczą debatę o prawach kobiet z udziałem Agnieszki Buczyńskiej, Katarzyny Kotuli i Agnieszki Pomaskiej.
Po wyborach zmieniliśmy adresata. W styczniu 2024 roku w apelu „Legalna, dostępna, zdekryminalizowana aborcja” przypomnieliśmy nowej większości jej własne obietnice i to, że poprzedni Sejm odrzucił projekt „Legalna Aborcja. Bez Kompromisów” podpisany przez 201 735 osób. W marcu domagaliśmy się od ministry zdrowia Izabeli Leszczyny, by rekomendacje dla szpitali oparła na standardach WHO i rekomendacjach Polskiego Towarzystwa Zdrowia Seksualnego i Reprodukcyjnego, a nie na projekcie Polskiego Towarzystwa Ginekologów i Położników. Od maja do października 2024 roku zbieraliśmy na papierze podpisy pod europejską inicjatywą obywatelską „My Voice, My Choice”.
2026: czerwona kartka po 821 dniach ciszy
Sejmowa komisja do spraw aborcji ostatni raz zebrała się 9 lipca 2024 roku. We wrześniu 2026 roku, po 798 dniach przerwy, zwołano ją i odwołano w piątek po południu. Zapytaliśmy wtedy osoby z ruchu, co robić dalej: odpowiedziały 2792 osoby, a 92 procent z nich chciało głosowania nad dekryminalizacją mimo zapowiedzi prezydenckiego weta. 28 września, w Światowym Dniu Bezpiecznej Aborcji, dołączyliśmy do akcji Czerwona Kartka za Aborcję gdańskiej Fundacji Widzialne i uruchomiliśmy Fundusz Gniewu na transparenty i kartki dla miejscowości, w których protesty organizowały osoby bez budżetu. Gdy ogłosiliśmy demonstracje, komisja zebrała się po 821 dniach i w półtorej godziny skierowała dwa projekty na salę plenarną.
20 października 2026 roku Sejm przyjął dwie ustawy. Pierwsza przywraca przesłankę ciężkiej wady płodu, czyli stan prawny sprzed 2020 roku, i przeszła 233 głosami przeciw 203. Druga znosi karę za pomoc w aborcji i przeszła czterema głosami, 217 do 213. Projekty dające prawo do aborcji do 12. tygodnia zostały w komisji. Dwa dni później, w szóstą rocznicę pseudowyroku, wyszliśmy z czerwonymi kartkami na ulice 27 miejscowości, a w Warszawie staliśmy pod Sejmem w deszczu. Nasz apel o legalną aborcję zgodną ze standardami WHO podpisało wtedy ponad 6400 osób. O tym, co się przez te lata zmieniło, rozmawialiśmy w Cafe Akcja z Natalią Broniarczyk z Aborcyjnego Dream Teamu (lipiec 2026) i Julianną Łobodą z Fundacji Widzialne (październik 2026).

Co z tego wyszło
Władze Rzeczypospolitej, do których od 2016 roku kierowaliśmy apel przeciw zaostrzeniu ustawy, w marcu 2018 roku zdjęły projekt z obrad Sejmu po masowych protestach, ale 22 października 2020 roku tak zwany Trybunał Konstytucyjny wydał pseudowyrok, którego 571 965 podpisów nie zatrzymało, a w styczniu 2021 roku rząd go opublikował. Sejm poprzedniej kadencji odrzucił obywatelski projekt „Legalna Aborcja. Bez Kompromisów” z 201 735 podpisami. Czy dyrektorki i dyrektorzy szpitali odpowiedzieli na apel #AniJednejWięcej z 2021 roku, czy ministra Izabela Leszczyna oparła rekomendacje na standardach WHO i jak Sąd Okręgowy Warszawa-Praga potraktował nasz list w sprawie Justyny Wydrzyńskiej, w naszych źródłach nie ma. Nowa większość, do której pisaliśmy w styczniu 2024 roku, przez tysiąc dni nie zrobiła nic, a w lipcu 2024 roku dekryminalizacja pomocy w aborcji przepadła trzema głosami. Dopiero po zapowiedzi czerwonych kartek sejmowa komisja zebrała się po 821 dniach, a Sejm 20 października 2026 roku przyjął dwie ustawy: przywrócenie przesłanki ciężkiej wady płodu (233 do 203) i zniesienie kary za pomoc w aborcji (217 do 213). Prawa do aborcji do 12. tygodnia nadal nie ma, a obie ustawy czekają na decyzję prezydenta (stan na 22 października 2026 roku). Pośrednio zostały nam lista głosowań posłanek i posłów jako narzędzie rozliczenia i koalicja z Federą, Strajkiem Kobiet i Aborcyjnym Dream Teamem.
Źródła
- 23.04.2017 (Wayback), Na zaostrzenie ustawy antyaborcyjnej nie pozwolimy! (77 231 z 100 000 podpisów)
- 27.03.2018, Masowy protest przeciwko zaostrzeniu ustawy antyaborcyjnej
- 03.05.2018, Twoja Akcja Demokracja w 2018 roku (ankieta 7229 osób)
- 02.07.2018, Do kosza: Stop zaostrzeniu ustawy antyaborcyjnej
- 22.10.2020, To jest haniebny, upolityczniony wyrok pod dyktando prawicowych fundamentalistów!
- 30.10.2020, „Prawo do aborcji, prawem człowieka”. Wielki baner zawisł na Moście Gdańskim
- 28.12.2020, Co to był za rok! (571 965 podpisów, 9146 maili, 27 tys. materiałów, baner 92 m²)
- 29.01.2021 (Wayback), Pasaż hańby: Napisz do Jarosława Kaczyńskiego (seria mailto do posłów PiS)
- 02.03.2021 (Wayback), Dorzuć się do banera „Prawo do aborcji prawem człowieka”
- 08.03.2021, Komunikat prasowy: odsłonięcie baneru „Prawo do aborcji prawem człowieka”
- 26.05.2021, Komitet ustawodawczy Legalna Aborcja. Bez Kompromisów zarejestrowany w Dniu Matki
- 27.05.2021 (Wayback), Przyjmijmy ustawę ratunkową! (historie Uli, Edyty, Mai)
- 07.06.2021, Ratunek dla osób w ciąży
- 23.06.2021 (Wayback), Dorzuć się na działania w obronie praw i zdrowia kobiet (publikacja pseudowyroku 27.01.2021)
- 01.07.2021, Nie poddamy się nigdy, prawa kobiet to prawa człowieka (32 150 naklejek)
- 12.07.2021, Podsumowanie działań w maju i czerwcu
- 04.12.2021 (Wayback), Apel do dyrektorów i dyrektorek szpitali #AniJednejWięcej (Iza, Agata)
- 16.05.2022, Udostępnij informacje o aborcji, by dotarły do jak największej liczby osób z Ukrainy!
- 13.10.2022, Nasz list przyjaciela sądu w obronie Justyny doręczony
- 13.06.2023, Ani jednej więcej. Demonstracje w całej Polsce
- 29.06.2023, Co z naszymi prawami do przerywania ciąży? (podcast, apel Szpitale do kontroli)
- 13.09.2023, Przyszłość Praw Kobiet: Gdańsk debatuje
- 16.01.2024, Legalna, dostępna, zdekryminalizowana aborcja
- 19.03.2024, Aborcja – tylko zgodna z WHO
- 16.05.2024, Zbieraj podpisy na rzecz bezpiecznej i legalnej aborcji! (My Voice, My Choice)
- 19.07.2026, 130 aborcji dziennie. Natalia Broniarczyk w Cafe Akcja #10
- 14.09.2026, „Było i się zmyło”. Komisja ds. aborcji odwołana po 798 dniach przerwy
- 28.09.2026, Czerwona kartka za aborcję. 22 października wychodzimy na ulice
- 10.10.2026, Aborcja wraca do Sejmu. Zbieramy 10 000 podpisów
- 18.10.2026, Tysiąc dni rządu i nic w sprawie aborcji. Julianna Łoboda w Cafe Akcja #26
- 20.10.2026, Sejm przegłosował dwie ustawy w sprawie aborcji
- 22.10.2026, Czerwone kartki pod Sejmem. Relacja z protestu
- kalendarium, /info/historia-2/ (lata 2018, 2020, 2021, 2024), historia_live.txt