Historia Akcji Demokracji › Historie kampanii

Historia kampanii · 2019-2023

Murem za sędziami: od walizek dla neoKRS do powrotu Ferka

Po wyroku TSUE z 19 listopada 2019 roku pożegnaliśmy neoKRS walizkami pod Sądem Najwyższym, a potem przez trzy lata stawaliśmy pod Izbą Dyscyplinarną za zawieszonymi sędziami: Juszczyszynem, Tuleyą, Gąciarkiem, Ferkiem. W grudniu 2021 roku dziesięć partii opozycji podpisało z organizacjami społecznymi Porozumienie dla Praworządności, a w styczniu 2022 roku wspólny projekt ustawy trafił do Sejmu. W kwietniu 2023 roku ostatni zawieszony sędzia wrócił do orzekania.

Happening „Żegnamy neoKRS” pod Sądem Najwyższym, 20 listopada 2019
Happening „Żegnamy neoKRS” pod Sądem Najwyższym, 20 listopada 2019. Fot. Jakub Szafrański

W liczbach

maili do członków Izby Dyscyplinarnej przed decyzją o zatrzymaniu Igora Tulei, kwiecień 2021
32 757
podpisów pod listem solidarności dla Pawła Juszczyszyna, doręczonym 9.12.2019
12 000+
podpisów pod apelem do KE o skierowanie ustawy kagańcowej do TSUE
25 000
osób zrzuciło się na „Księgę Solidarności” dla sędziów SN (1833 wpisy na 7.06.2020)
611
partii opozycji podpisało Porozumienie dla Praworządności 7.12.2021; 8 złożyło projekt ustawy 27.01.2022
10
dni odsunięcia Piotra Gąciarka od orzekania do 19.01.2023
400+

2019: Pakt Sprawiedliwości i walizki dla neoKRS

Przed wyborami 2019 roku napisaliśmy z Iustitią i Lex Super Omnia Pakt na rzecz Naprawy i Reformy Wymiaru Sprawiedliwości z dziewięcioma postulatami. 2 października podpisał go za Lewicę Adrian Zandberg, 4 października Małgorzata Kidawa-Błońska za Koalicję Obywatelską i Władysław Teofil Bartoszewski za PSL. 19 listopada Trybunał Sprawiedliwości UE odpowiedział na pytania prejudycjalne Sądu Najwyższego i podał kryteria oceny, czy Izba Dyscyplinarna i nowa KRS są niezależne. Następnego dnia w południe przynieśliśmy pod SN kilkadziesiąt pustych walizek z nazwiskami członków neoKRS i Izby. Z Wolnymi Sądami, które reprezentowały sędziów przed TSUE, uruchomiliśmy apel do Senatu o wykonanie wyroku.

9 grudnia w Olsztynie doręczyliśmy sędziemu Pawłowi Juszczyszynowi, który jako pierwszy wykonał wyrok TSUE i zażądał list poparcia do neoKRS, list solidarności od ponad 12 tysięcy osób; apel na naszademokracja.pl założyła aktywistka Joanna. 14 grudnia Weronika Paszewska i Jakub Kocjan spotkali się z marszałkiem Senatu Tomaszem Grodzkim, który zapowiedział senacki projekt ustawy o KRS na początek 2020 roku i wysłuchania publiczne. Senat projekt przedstawił, a my zabraliśmy głos na wysłuchaniu.

Przywitanie Věry Jourovej pod Sądem Najwyższym, 28 stycznia 2020
Przywitanie Věry Jourovej pod Sądem Najwyższym, 28 stycznia 2020. Fot. Jakub Szafrański

2020: ustawa kagańcowa, Jourová i Księga Solidarności

11 stycznia 2020 roku razem z Amnesty International, Frontem Europejskim, Helsińską Fundacją Praw Człowieka, KOD, Obywatelami RP i Ogólnopolskim Strajkiem Kobiet wydaliśmy pod Sejmem oświadczenie przeciw ustawie kagańcowej, która wprowadzała kary dla sędziów podważających status neoKRS i Izby Dyscyplinarnej. 28 stycznia pod Sądem Najwyższym przywitaliśmy wiceprzewodniczącą Komisji Europejskiej Věrę Jourovą banerem „EU Do Not Give Up On Us”. Apel do Komisji o skierowanie ustawy do TSUE podpisało 25 tysięcy osób. 24 stycznia Komisja wniosła o zawieszenie Izby Dyscyplinarnej, 8 kwietnia Trybunał ją zawiesił, a 29 kwietnia Komisja wszczęła postępowanie w sprawie ustawy kagańcowej.

W lutym, po ujawnieniu list poparcia, z których wynikało, że Maciej Nawacki nie miał wymaganych podpisów, ponad 400 osób zamówiło pożegnalne pocztówki dla neoKRS. 12 maja Kamil Zaradkiewicz, prowadzący Zgromadzenie Ogólne SN, nie uznał wyniku przegranego głosowania. Wolne Sądy założyły wtedy na Naszej Demokracji „Księgę Solidarności” dla prawidłowo powołanych sędzi i sędziów SN; 611 osób zrzuciło się na jej wydruk, ponad 100 stron, a w imieniu sędziów podziękował Włodzimierz Wróbel. 18 listopada 2020 roku Izba Dyscyplinarna uchyliła immunitet i zawiesiła sędziego Igora Tuleyę.

2021: 32 757 maili do Izby Dyscyplinarnej

W kwietniu 2021 roku Izba miała zdecydować o zgodzie na zatrzymanie Tulei i doprowadzenie go siłą do prokuratury. Jakub Kocjan wyszukał adresy członków Izby na stronach sądu, uczelni i czasopism, a aktywistki i aktywiści wysłali im 32 757 maili. Zgody nie było, a w raporcie na koniec roku pisaliśmy o kapitulacji połowy Izby. W marcu 127 osób zrzuciło się na Księgi Solidarności dla represjonowanych prokuratorek i prokuratorów z Lex Super Omnia, którzy w maju odesłali nam kolaż zdjęć ze swoimi egzemplarzami. Naciskaliśmy też na Komisję Europejską o wniosek do TSUE o kary za działanie zawieszonej Izby. W lutym 2022 roku pisaliśmy już o karze miliona euro za każdy dzień funkcjonowania Izby (wpis z 23.02.2022).

18 listopada 2021 roku, w rocznicę zawieszenia Tulei, staliśmy w deszczu pod SN; przemawiali Igor Tuleya, Paweł Juszczyszyn, Piotr Gąciarek i Maciej Ferek. Pod koniec listopada Izba zawiesiła Gąciarka za odmowę orzekania w składzie z nominatem neoKRS. Od tego czasu każdego 18. dnia miesiąca spotykaliśmy się z Iustitią pod SN na Dniu Solidarności z Represjonowanymi Sędziami; jeździliśmy też do Olsztyna za Juszczyszynem i do Katowic za Waldemarem Żurkiem.

Demonstracja z zawieszonymi sędziami pod Sądem Najwyższym, 18 listopada 2021
Demonstracja z zawieszonymi sędziami pod Sądem Najwyższym, 18 listopada 2021. Fot. Iustitia

Porozumienie dla Praworządności: dziesięć partii, jeden projekt

5 listopada 2021 roku pod Sądem Najwyższym Natalia Kowalik wezwała w naszym imieniu Koalicję Obywatelską, Lewicę, PSL i Polskę 2050, by spełniły obietnicę z Paktu i przyjęły Porozumienie dla Praworządności: dziesięć punktów napisanych przez Akcję Demokrację, Wolne Sądy, KOD, Obywateli RP, Strajk Kobiet, Kongres Świeckości, Defensor Iuris i Archiwum Osiatyńskiego w uzgodnieniu z Iustitią, Themis i Lex Super Omnia. 7 grudnia 2021 roku Porozumienie podpisało dziesięć partii, od Platformy po PPS, od Polski 2050 po Razem. Jakub Kocjan mówił wtedy, że podpis to przyrzeczenie, że po przejęciu władzy nie będzie zgniłych kompromisów z praworządnością.

Jakub koordynował potem zespół roboczy, który na bazie projektu Iustitii napisał ustawę likwidującą Izbę Dyscyplinarną i neoKRS. 27 stycznia 2022 roku pod Sejmem ogłosiliśmy jej złożenie; podpisało ją osiem partii, bez PSL i Polski 2050. Sondaż IBRiS z 21 i 22 stycznia, na który zrzuciły się osoby z ruchu, pokazał, że współpracę partii z organizacjami społecznymi popiera 100 procent wyborców PSL i Lewicy, 92,6 procent PO i 89,6 procent Polski 2050, a 71 procent badanych uznało, że Ziobro nie nadaje się na ministra sprawiedliwości. 16 lutego 2022 roku TSUE uznał mechanizm „fundusze za praworządność” za zgodny z traktatami. 27 kwietnia w Senacie przyjęliśmy mapę drogową dalszych prac. Archiwum strony Porozumienia jest na https://www.akcjademokracja.pl/porozumieniedlapraworzadnosci/.

2022-2023: sędziowie wracają do orzekania

28 marca 2022 roku Igor Tuleya wszedł do swojego sądu w asyście obywatelek i obywateli i znów nie został dopuszczony do orzekania. 20 kwietnia staliśmy z Iustitią za sędzią Maciejem Rutkiewiczem, zawieszonym za stosowanie prawa europejskiego. 6 lipca towarzyszyliśmy Piotrowi Gąciarkowi, gdy z wyrokiem Sądu Pracy przywracającym go do obowiązków szedł do Sądu Okręgowego w Warszawie. 17 listopada Jakub Kocjan mówił o sprawie Tulei w „Faktach” TVN, a w październiku w Strasburgu, przy Zgromadzeniu Parlamentarnym Rady Europy, rozmawiał publicznie z sędzią Ferkiem o represjach wobec polskich sędziów.

19 stycznia 2023 roku Izba Odpowiedzialności Zawodowej uchyliła zawieszenie Piotra Gąciarka po ponad 400 dniach odsunięcia od orzekania. 17 kwietnia 2023 roku wrócił Maciej Ferek, ostatni z zawieszonych z powodów politycznych. Beata Morawiec, Paweł Juszczyszyn, Igor Tuleya, Krzysztof Chmielewski, Maciej Rutkiewicz, Piotr Gąciarek i Maciej Ferek znów orzekali. Dzień po powrocie Ferka Jakub przedstawił przewodniczącemu komisji LIBE Parlamentu Europejskiego postulat rozszerzenia kamieni milowych KPO o neoKRS i Trybunał Konstytucyjny.

Co z tego wyszło

Komitety opozycji podpisały nasz Pakt 2 i 4 października 2019 roku, a marszałek Senatu Tomasz Grodzki po spotkaniu 14 grudnia 2019 roku zapowiedział senacki projekt ustawy o KRS i wysłuchania; Senat projekt przedstawił, choć daty wysłuchania w naszych źródłach nie ma. Komisja Europejska, do której o skierowanie ustawy kagańcowej do TSUE apelowało 25 tysięcy osób, 24 stycznia 2020 roku wniosła o zawieszenie Izby Dyscyplinarnej, 8 kwietnia Trybunał ją zawiesił, a 29 kwietnia Komisja wszczęła postępowanie w sprawie ustawy. Izba Dyscyplinarna po 32 757 mailach w kwietniu 2021 roku nie zgodziła się na zatrzymanie Igora Tulei. W marcu 2021 roku czekaliśmy na wniosek Komisji o kary za działanie zawieszonej Izby; w lutym 2022 roku pisaliśmy już o karze miliona euro dziennie. Dziesięć partii podpisało 7 grudnia 2021 roku Porozumienie dla Praworządności, a osiem złożyło 27 stycznia 2022 roku projekt ustawy likwidującej Izbę i neoKRS; do końca kadencji PiS projekt nie wyszedł poza Sejm, a neoKRS i Trybunał Julii Przyłębskiej działały dalej. Co przewodniczący komisji LIBE zrobił z postulatem o kamienie milowe KPO z kwietnia 2023 roku, w naszych źródłach nie ma. Sędziowie, za którymi staliśmy, wrócili do orzekania: Gąciarek 19 stycznia 2023 roku po ponad 400 dniach, Ferek 17 kwietnia 2023 roku jako ostatni. Pośrednio został nawyk współpracy partii z organizacjami pod jednym tekstem, a Jakub Kocjan, który zaczynał od rozdawania świeczek, wszedł w 2023 roku do zarządu Akcji.

Źródła

Inne historie kampanii

Cała historia Akcji