W liczbach

osób pod Kancelarią Premiera 26.08.2019

około 1000

miast z demonstracjami 26.08.2019, m.in. Warszawa, Poznań, Wrocław

kilkanaście

podpisów doręczonych do KPRM 29.08.2019

prawie 16 000

podpisów pod apelem o dymisję do końca października 2019

prawie 18 000

postulatów Paktu, podpisanego przez 3 komitety (Lewica 2.10, KO i PSL 4.10.2019)

9

Zanim wybuchła afera

Zbigniew Ziobro łączył funkcje ministra sprawiedliwości i prokuratora generalnego, a od 2016 roku jego resort przejmował kolejne instytucje wymiaru sprawiedliwości. 24 lipca 2018 roku pod siedzibą nowej Krajowej Rady Sądownictwa urządziliśmy happening, podczas którego odsłoniliśmy tabliczkę „Komitet Rozbiórki Sądownictwa”. Na scenę wprowadziliśmy trzy portrety w stylu wielkich budowniczych poprzedniego ustroju, Zbigniewa Ziobry, Andrzeja Dudy i Jarosława Kaczyńskiego, a czerwoną wstęgę przeciął „Zbigniew Ziobro”.

15 lipca 2019 roku razem z Obywatelami RP stanęliśmy przed Sądem Rejonowym przy Marszałkowskiej w obronie sędziego Łukasza Bilińskiego, którego Maciej Mitera, jego przełożony i rzecznik nowej KRS, przeniósł do wydziału rodzinnego. Biliński uniewinnił wcześniej m.in. Kubę Kocjana i Krystynę Zowczak-Jastrzębską, sądzonych za udział w blokadzie marszu neofaszystowskiego w 2017 roku.

Demonstracja 26 sierpnia 2019

Gdy media opisały zorganizowany atak na nieposłusznych sędziów, sterowany z Ministerstwa Sprawiedliwości, zwołaliśmy demonstrację na poniedziałek 26 sierpnia 2019 roku o 18:00 pod Kancelarię Premiera w Alejach Ujazdowskich. W zaproszeniu pisaliśmy, że od 2016 roku wymieniono ponad 6 tysięcy osób z kadry kierowniczej prokuratur, że w sądach brakuje około 480 sędziów i że wydatki resortu wzrosły w dwa lata z 219 do 665 mln zł rocznie. Cytowaliśmy sędziego Krystiana Markiewicza, prezesa Iustitii i jedną z ofiar nagonki: „Ministerstwo Sprawiedliwości to miejsce, gdzie powinno się wspomagać sędziów, nie propagować hejtu, nie niszczyć ich” (wpis z 26.08.2019). Żądaliśmy, by premier Mateusz Morawiecki natychmiast zdymisjonował Ziobrę.

Pod KPRM przyszło około tysiąca osób, a setki z nich podpisały apel na miejscu. Tego samego wieczoru demonstracje odbyły się w kilkunastu miastach, m.in. w Poznaniu i Wrocławiu. Przypominaliśmy, że niedługo wcześniej do dymisji podał się marszałek Sejmu Marek Kuchciński, który też wydawał się nieusuwalny.

Dymisja doręczona 29 sierpnia

Apel na akcja.link/ziobromusiodejsc brzmiał: „Domagamy się dymisji ministra sprawiedliwości i prokuratora generalnego Zbigniewa Ziobry. Żądamy rozdzielenia funkcji ministra sprawiedliwości i prokuratora generalnego. Domagamy się pilnego, niezależnego śledztwa, które wyjaśni ataki na sędziów płynące z ministerstwa sprawiedliwości”. Do środy 28 sierpnia podpisało go prawie 16 tysięcy osób. W czwartek 29 sierpnia o 12:00, po krótkim briefingu dla mediów, zanieśliśmy wydrukowaną „dymisję Ziobry” z podpisami do biura podawczego Kancelarii Premiera przy al. Szucha 14. Do końca października pod apelem zebrało się prawie 18 tysięcy podpisów.

Billboard pod ministerstwem i Pakt Sprawiedliwości

We wrześniu zbieraliśmy wpłaty na billboard pod Ministerstwem Sprawiedliwości, a nadwyżkę zapowiedzieliśmy przeznaczyć na kampanię na rzecz reformy i naprawy wymiaru sprawiedliwości w czasie wyborów. Razem ze Stowarzyszeniem Sędziów Polskich „Iustitia” i Stowarzyszeniem Prokuratorów „Lex super omnia” napisaliśmy Pakt na rzecz Naprawy i Reformy Wymiaru Sprawiedliwości. Zawierał dziewięć postulatów, od przywrócenia ładu konstytucyjnego i niezależności sędziowskiej po sprawniejsze i bardziej dostępne sądy. Konsultowaliśmy go m.in. z Helsińską Fundacją Praw Człowieka i z tysiącami aktywistek i aktywistów Akcji.

2 października 2019 roku jako pierwszy podpisał Pakt w imieniu KW Lewica Adrian Zandberg. 4 października podpisały go Małgorzata Kidawa-Błońska w imieniu Koalicji Obywatelskiej i Władysław Teofil Bartoszewski w imieniu PSL. Weronika Paszewska, dyrektorka Akcji, mówiła wtedy, że „trzeba w Polsce przywrócić ład konstytucyjny i praworządność, bardzo ważne jest, żeby zrobić to zgodnie z Konstytucją, bez kolejnych aktów łamania porządku prawnego” (wpis z 4.10.2019). Treść Paktu opublikowaliśmy na akcjademokracja.pl/sprawiedliwosc, a osoby kandydujące zachęcaliśmy, by w ostatnim tygodniu kampanii publikowały swoje podpisy w mediach społecznościowych. Na ten ostatni tydzień zbieraliśmy osobne wpłaty.

Po wyborach: wyrok TSUE i epilog z 2024 roku

19 listopada 2019 roku Trybunał Sprawiedliwości UE wydał wyrok w sprawie umocowania sędziów Izby Dyscyplinarnej przy Sądzie Najwyższym i tzw. neoKRS. Nazajutrz o 12:00 razem z Inicjatywą Wolne Sądy zorganizowaliśmy pod Sądem Najwyższym briefing i happening „Żegnamy neoKRS”. Mec. Sylwia Gregorczyk-Abram i mec. Michał Wawrykiewicz komentowali wyrok, a my przypomnieliśmy siłom prodemokratycznym o zobowiązaniach z Paktu. 16 stycznia 2020 roku, przed głosowaniem Senatu nad ustawą kagańcową, przypominaliśmy, że większość w izbie mają ugrupowania, które poparły Pakt, a 20 lutego 2020 roku żądaliśmy wyboru nowej KRS na podstawie ustawy realizującej jego postulaty.

Epilog przyszedł po zmianie władzy. 8 lutego 2024 roku uruchomiliśmy apel „Młody wilk Ziobry musi odejść” do ministra sprawiedliwości Adama Bodnara o odwołanie Michała Sopińskiego, rektora-komendanta Akademii Wymiaru Sprawiedliwości nadzorowanej przez resort. Powołaliśmy się na jego wpisy cytowane przez „Gazetę Wyborczą” z 18 sierpnia 2023 roku, m.in. o Donaldzie Tusku („Won do Moskwy!”) i o badaczu Zagłady Janie Grabowskim.