Historia Akcji Demokracji › Historie kampanii

Historia kampanii · 2015-2026

Sprawiedliwość społeczna: od alimentów po Fundusz Kościelny

Od 2015 roku upominaliśmy się o ludzi, których państwo łatwo pomija: samotne matki czekające na alimenty, kierowców zwolnionych za związek, osoby na umowach śmieciowych w pandemii, rodziców dzieci z ADHD i w spektrum autyzmu. W 2020 roku 7,5 tysiąca osób podpisało apel o zabezpieczenie dla 2,6 miliona pracujących bez etatu, w 2025 roku 125 organizacji zatrzymało ustawę UDER32, a w 2026 roku apel o Fundusz Kościelny, ankieta zdrowotna 2184 osób i apel „za miskę zupy na 3 lata do ciupy” pokazały, że z tych tematów zrobiliśmy osobny filar.

Meta marszu 300 km dla dzieci w spektrum pod Kancelarią Premiera, 31 lipca 2026
Meta marszu 300 km dla dzieci w spektrum pod Kancelarią Premiera, 31 lipca 2026. Fot. archiwum Akcji Demokracji

W liczbach

podpisów pod apelem „Solidarne państwo dla osób pracujących” o zabezpieczenie dla 2,6 mln osób bez etatu, marzec 2020
7 685
podpisów pod apelem przeciw wypowiedzeniu Konwencji stambulskiej w pierwszych dniach (zrzut 25.07.2020)
8 267
maile ze sprzeciwem wobec UDER32 od 125 organizacji, projekt wycofany ostatniego dnia konsultacji, czerwiec 2025
1 784
podpisów pod petycją dla dzieci w spektrum, z którą Piotr Wróbel przeszedł 300 km pod KPRM, lipiec 2026
58 000
Fundusz Kościelny w projekcie budżetu na 2027 rok, rekord, o 11 mln więcej niż w 2026
283 560 000 zł

2015-2016. Alimenty, związki i molestowanie

Zaczęliśmy w pierwszym roku działania. Razem z Kongresem Kobiet i Stowarzyszeniem Dla Naszych Dzieci przypominaliśmy rządowi Ewy Kopacz, że alimenty to nie prezenty, i domagaliśmy się zasady „złotówka za złotówkę” przy progach Funduszu Alimentacyjnego. Ewa Wieliczko prowadziła wtedy kampanię o język migowy w mediach, a w archiwum dysku został po niej folder „Głusi”.

W lutym 2016 roku stanęliśmy za czterema kierowcami Polskiego Busa, zwolnionymi przez Souter Holdings Poland tuż po tym, jak założyli w firmie związek Inicjatywa Pracownicza i upomnieli się o odzież roboczą, bezpieczeństwo i płace. Apel do kierownictwa spółki o przywrócenie ich do pracy zebrał w pierwszych tygodniach ponad 1700 podpisów. Wiosną 2016 roku z Antyprzemocową Siecią Kobiet, Feminoteką, Hollaback! Polska, Polską Siecią Policjantek, „Tygodnikiem Powszechnym”, „Znakiem” i ZNP prowadziliśmy kampanię „Molestowaniu mówimy NIE”. Polskie prawo znało molestowanie tylko w pracy, a nie w szkole czy na ulicy; według badań Agencji Praw Podstawowych 29 procent kobiet w Europie doświadczyło fizycznego molestowania. Do połowy kwietnia apel podpisało ponad 5,6 tysiąca osób, a podpisy doręczyliśmy ministrowi ds. społeczeństwa obywatelskiego Wojciechowi Kaczmarczykowi, z którym rozmawialiśmy o postulatach.

Protest osób z niepełnosprawnościami o asystencję osobistą, kwiecień 2023
Protest osób z niepełnosprawnościami o asystencję osobistą, kwiecień 2023. Fot. archiwum Akcji Demokracji

2017-2019. Eksmisje, zdrowie i strajk nauczycieli

Gdy Sejm przyjął ustawę o Krajowym Zasobie Nieruchomości, która przez „najem instytucjonalny” pozwalała eksmitować na bruk bez sądu i bez prawa do lokalu socjalnego, razem z Warszawskim i Wielkopolskim Stowarzyszeniem Lokatorów zebraliśmy 4920 podpisów pod apelem „Mieszkanie plus eksmisja” do prezydenta i posłów PiS o nowelizację. Przepis został. W lutym 2018 roku, gdy premier Mateusz Morawiecki unikał spotkania z protestującymi lekarzami-rezydentami, uruchomiliśmy formularz listów do premiera z żądaniem, by osobiście przyjął ich postulaty i zaczął reformę ochrony zdrowia.

W kwietniu 2019 roku nauczycielki i nauczyciele strajkowali ponad dwa tygodnie w największym proteście pracowniczym od 1989 roku. Zebraliśmy podpisy pod apelem „Popieram postulaty nauczycieli”, a z Edukacyjną Fundacją im. prof. Romana Czerneckiego wysłaliśmy do strajkujących szkół prawie trzy tysiące listów z podziękowaniami napisanych przez aktywistki i aktywistów. O akcji opowiadały w TOK FM Justyna Drath i Weronika Paszewska.

2020-2021. Pandemia, konwencja i Afganistan

W marcu 2020 roku, w pierwszych dniach epidemii, 7,5 tysiąca osób podpisało apel „Solidarne państwo dla osób pracujących” o godne zabezpieczenie dla 2,6 miliona osób na umowach zlecenie, o dzieło i samozatrudnieniu. 18 marca przekazaliśmy go przez telekonferencję Krzysztofowi Śmiszkowi i Magdalenie Biejat z Lewicy, a potem Agnieszce Ścigaj z klubu PSL; PO nie spotkała się z nami, PiS nie odpowiedział. Sejm przyjął tarczę z jednorazową zapomogą głosami PiS i większości KO, przy sprzeciwie PSL i Lewicy; rząd dał tej grupie jednorazowe 2 tysiące złotych brutto, a my zebraliśmy ponad 100 historii osób, które z dnia na dzień traciły dochód. 30 marca uruchomiliśmy serwis wiruszyczliwosci.pl, który łączył sąsiedzkie grupy samopomocy. Jesienią apelowaliśmy o zamknięcie szkół w drugiej fali, o „poważne traktowanie zamiast szczucia i klaskania” wobec pracowników ochrony zdrowia i o przyjęcie pomocy szpitalnej z Niemiec, o którą prosił też RPO Adam Bodnar. W 2021 roku dołączyliśmy do międzynarodowego apelu o zwolnienie szczepionek na COVID-19 z ochrony patentowej i zbieraliśmy wpłaty dla Jhatkaa, siostrzanej organizacji w Indiach.

W lipcu 2020 roku, gdy minister Marlena Maląg zapowiedziała wypowiedzenie Konwencji stambulskiej, w kilka dni ponad 8 tysięcy osób podpisało apel „Nie dla przyzwalania na przemoc wobec kobiet”; według policji w 2019 roku przemocy w rodzinie doświadczyło 90 tysięcy osób, w 74 procentach kobiety. W lutym 2021 roku z KOD i Strajkiem Kobiet wysyłaliśmy maile do posłów i posłanek PiS. W sierpniu 2021 roku, po upadku Kabulu, w trzy dni zebraliśmy ponad 6 tysięcy podpisów i 20 sierpnia stanęliśmy pod KPRM z hasłem „Zdrada”, bo rząd nie uruchomił nawet infolinii dla Afganek i Afgańczyków, którym groziła śmierć za współpracę z Polską.

Protest o asystencję osobistą pod Pałacem Prezydenckim, kwiecień 2023
Protest o asystencję osobistą pod Pałacem Prezydenckim, kwiecień 2023. Fot. archiwum Akcji Demokracji

2023-2025. Ubóstwo energetyczne, asystencja, UDER32

1 maja 2023 roku poszliśmy ze związkami zawodowymi po europejskie standardy pracy i płacy. W koalicji Kobiety Przeciwko Ubóstwu Energetycznemu, wspieranej przez European Climate Foundation, opracowaliśmy na podstawie raportu Instytutu Badań Strukturalnych manifest dla polityczek i polityków: 350 tysięcy gospodarstw prowadzonych przez samotne kobiety, czyli 12 procent, żyje w niedogrzanych mieszkaniach, a 80 procent z tych kobiet to starsze osoby mieszkające samotnie. Manifest ukazał się w maju 2023 roku w next.gazeta.pl, a tematowi poświęciliśmy trzy odcinki podcastu Cafe Akcja i debatę na kongresie Kobiety dla Klimatu w 2024 roku. W sierpniu 2023 roku Jakub Kocjan mówił na wysłuchaniu o zdrowiu psychicznym młodzieży w Radzie Warszawy, że pomoc nie może być luksusem dla dzielnic z dobrymi szkołami. 23 lipca 2024 roku, po odrzuceniu przez Sejm dekryminalizacji aborcji trzema głosami, demonstrowaliśmy pod Sejmem ze Strajkiem Kobiet i Federą pod hasłem „PSL: Przestańcie Szkodzić Ludziom”.

Protesty osób z niepełnosprawnościami, w których byliśmy z transparentami „Nawet prezydent ma asystenta”, wywalczyły rządowy projekt ustawy o asystencji osobistej. W styczniu 2025 roku daliśmy ludziom gotowy formularz do konsultacji z uwagami o zbyt niskim limicie 240 godzin miesięcznie i zbyt wysokim progu 80 punktów. W czerwcu 2025 roku jako jedna ze 125 organizacji zatrzymaliśmy projekt UDER32, który odbierał organizacjom społecznym prawo do sądu drugiej instancji: 1784 maile ze sprzeciwem i wycofanie projektu w ostatnim dniu konsultacji, które ministra Adriana Porowska nazwała „decyzją całego rządu w odpowiedzi na głosy strony społecznej”. Jesienią 2025 roku wspieraliśmy pod sądem w Białymstoku Piątkę z Hajnówki i naszego aktywistę Bartka, oskarżonych za pomoc humanitarną na granicy; oboje usłyszeli „niewinni”, Bartek 30 września. W październiku poparliśmy reformę rozwodów z trybem w USC dla par bez dzieci (42-43 procent rozwodów) i nakręciliśmy spot o tym, że wkład Ukrainek i Ukraińców do gospodarki przewyższa koszty 800+. W listopadzie ruszył apel o uregulowanie hulajnóg elektrycznych.

2026. Rodzice, pacjenci i miska zupy

30 kwietnia samorzecznicy i samorzeczniczki w spektrum autyzmu złożyli pod Ministerstwem Pracy apel z ponad 2 tysiącami podpisów o realną aktywizację zawodową 400 tysięcy osób; Maciej Ryszawy opowiadał, że urząd pracy zaproponował mu, z nadwrażliwością słuchową, pracę w call center. 19 czerwca rodzice dzieci z ADHD protestowali pod Sejmem pod hasłem „Dość ślimaczenia”, z petycją Magdaleny z Naszej Demokracji podpisaną przez 35 tysięcy osób, a 31 sierpnia, dzień przed dzwonkiem, pod KPRM. 31 lipca na mecie pod Kancelarią Premiera przywitaliśmy Piotra Wróbla, który przeszedł 300 kilometrów z Krakowa z głosem 58 tysięcy osób podpisanych pod petycją dla dzieci w spektrum; premier od 259 dni nie odpowiadał. 25 września wsparliśmy marsz „Chcemy być widzialni” Fundacji „515 kilometrów” i Porozumienia Autyzm-Polska z pytaniem „Co będzie z moim dzieckiem, kiedy mnie zabraknie?”.

W sierpniu 2184 osoby wypełniły ankietę „Wypracujmy zdrowie razem”; 92,9 procent nie czuło, by pacjenci mieli wpływ na system, a najpilniejszym problemem okazało się zdrowie psychiczne dzieci. Z odpowiedzi powstał apel do premiera Donalda Tuska i ministry Jolanty Sobierańskiej-Grendy. We wrześniu policzyliśmy, że w projekcie budżetu na 2027 rok Fundusz Kościelny dostaje rekordowe 283 560 000 złotych, o 11 milionów więcej, gdy w planie NFZ brakuje 21 miliardów, i zaczęliśmy zbierać podpisy przed imiennym głosowaniem 4 grudnia. 14 października, dzień przed posiedzeniem komitetu Rady Ministrów, uruchomiliśmy apel „Co to za kraj, że za miskę zupy na 3 lata do ciupy?” przeciw przepisowi MSWiA karzącemu za pomoc osobom bez dokumentów. W niecałe 5 godzin podpisało go 1500 osób, a MSWiA tego samego dnia ogłosiło, że art. 264a zostaje bez zmian. Cztery dni później wsparliśmy apel Fundacji po DRUGIE o Domy dla Młodzieży w ustawie o pomocy społecznej, bo osiemnastolatkom w kryzysie bezdomności państwo oferuje noclegownię.

Co z tego wyszło

Z adresatów naszych apeli jasno odpowiedziały dwa resorty: ministra Adriana Porowska wycofała projekt UDER32 w ostatnim dniu konsultacji w czerwcu 2025 roku, a MSWiA 15 października 2026 roku, dzień po starcie apelu o „miskę zupy”, zostawiło art. 264a bez zmian. W marcu 2020 roku Lewica i Agnieszka Ścigaj z klubu PSL spotkały się z nami w sprawie osób bez etatu, PO nie, PiS nie odpowiedział, a Sejm przyjął tarczę z jednorazową zapomogą głosami PiS i większości KO. Minister Wojciech Kaczmarczyk w 2016 roku przyjął podpisy „Molestowaniu mówimy NIE” i rozmawiał z nami o postulatach, ale o zmianie prawa nasze źródła nie mówią. Prezydent i posłowie PiS nie usunęli najmu instytucjonalnego mimo 4920 podpisów. Rząd przyjął do prac ustawę o asystencji osobistej, lecz premier nie spotkał się z Piotrem Wróblem i jego 58 tysiącami podpisów (259 dni bez odpowiedzi do lipca 2026 roku). Bez odpowiedzi w źródłach zostały też rząd Ewy Kopacz (alimenty), Souter Holdings (kierowcy Polskiego Busa), premier Morawiecki (rezydenci), minister Maląg (Konwencja stambulska), KPRM (Afganistan), Ministerstwo Pracy (osoby w spektrum) oraz premier Tusk i ministra Sobierańska-Grenda (apel pacjentów). Głosowanie nad Funduszem Kościelnym czeka na 4 grudnia 2026 roku. Pośrednio z tych interwencji powstał w 2026 roku osobny filar „Sprawiedliwość społeczna” z ankietą, w której postulaty wyznaczyli pacjentki i pacjenci.

Źródła

Inne historie kampanii

Cała historia Akcji