W liczbach

podpisów pod apelem do prezydenta Dudy o podpisanie ustawy antysmogowej, przekazanych na 50-metrowej rolce papieru (2015)

11 000

e-maili do radnych Sejmiku Małopolskiego przed uchwałą dla Krakowa z 15.01.2016

18 000

podpisów pod apelem „Nie chcemy umierać za węgiel” popierającym skargę do Komisji Europejskiej (2017)

26 835

podpisów pod apelem „Wstrzymaj smog, nie oddech!” o ustawę o czystym powietrzu (stan z października 2019)

11 807

osób umiera przedwcześnie co roku w Polsce z powodu zanieczyszczenia powietrza (wg Pulsu Medycyny, 15.09.2025)

40 000

Pierwsza wygrana: 11 tysięcy podpisów na 50 metrach papieru

Pierwsza kampania Akcji Demokracji wystartowała we wrześniu 2015 roku i dotyczyła powietrza. Sejm uchwalił właśnie nowelizację Prawa ochrony środowiska, nazywaną ustawą antysmogową, która pozwalała sejmikom wojewódzkim zakazywać trujących pieców i paliw. Brakowało podpisu prezydenta, a środowisko polityczne Andrzeja Dudy głosowało wcześniej przeciw tym przepisom albo wstrzymywało się od głosu. Razem z Polskim Alarmem Smogowym poprosiliśmy ludzi o podpis pod apelem „Chcę oddychać”.

Pod apelem zebraliśmy 11 tysięcy podpisów. Mówiliśmy o nim w TOK FM, MetroCafe, Onecie i Trójce, a kilkadziesiąt osób wysłało przez naszą stronę własne historie o smogu do Gazety Krakowskiej, Dziennika Polskiego i krakowskiej Gazety Wyborczej. Podpisy przekazaliśmy przed Kancelarią Prezydenta na rolce papieru długości 50 metrów. 6 października 2015 roku prezydent Duda, wieloletni mieszkaniec Krakowa, podpisał nowelizację. W raporcie za 2015 rok zapisaliśmy tę kampanię jako nasz największy sukces pierwszego roku.

Sejmiki: Kraków, Zakopane, Dolny Śląsk

Nowa ustawa przenosiła decyzje do sejmików, więc tam przenieśliśmy kampanię. Razem z Krakowskim Alarmem Smogowym apelowaliśmy do radnych Sejmiku Województwa Małopolskiego o zakaz palenia węglem w Krakowie, wzięliśmy udział w konsultacjach, a wicemarszałkowi Wojciechowi Kozakowi przekazaliśmy głos 4,5 tysiąca osób. Do radnych poszło 18 tysięcy e-maili. 15 stycznia 2016 roku sejmik przyjął uchwałę, która wprowadziła w Krakowie całkowity zakaz ogrzewania paliwami stałymi.

Ponad 5 tysięcy osób podpisało apel do burmistrza Zakopanego o uchwałę antysmogową i wstrzymanie opłaty klimatycznej do czasu jej uchwalenia. Aktywistki i aktywiści zrzucili się na billboardy „Zakopiański smog wita turystów”, a w marcu 2016 roku na „pocztówkę z przyszłości”, na której burmistrz Leszek Dorula wprowadza uchwałę. Zakopane objęła uchwała dla całej Małopolski przyjęta w styczniu 2017 roku, opłata została. Na Dolnym Śląsku z Dolnośląskim Alarmem Smogowym zebraliśmy niemal 5 tysięcy podpisów pod apelem do marszałka i radnych, przekazaliśmy je do sejmiku i zorganizowaliśmy demonstrację. Marszałek zapewnił, że prace ruszą, i otworzył konsultacje w gminach. W 2017 roku zachęcaliśmy do udziału w konsultacjach, a billboardami we Wrocławiu naciskaliśmy na samorząd. Uchwałę przyjęto.

Skarga do Brukseli i uchwała dla Mazowsza

W 2017 roku poszliśmy wyżej. Razem z ClientEarth Prawnicy dla Ziemi, Stowarzyszeniem Miasto Jest Nasze i Greenpeace Polska złożyliśmy skargę do Komisji Europejskiej na przekroczenia norm rakotwórczego benzo(a)pirenu: norma w UE wynosi 1 ng/m³, a średnia w Polsce w 2015 roku 4,76 ng/m³. Apel „Nie chcemy umierać za węgiel” poparło 26 835 osób. 17 lutego 2017 roku przekazaliśmy 24 tysiące zebranych do tego dnia podpisów i skargę zastępczyni dyrektora Przedstawicielstwa Komisji Europejskiej w Warszawie, resztę wysłaliśmy pocztą. Uczestniczyliśmy też w konferencji Ministerstwa Rozwoju „Jak rozwiązać problem smogu”.

W tym samym roku aktywistki i aktywiści pisali do radnych Sejmiku Województwa Mazowieckiego, a na zdjęciu z naszej ówczesnej strony protestujący w maskach trzymają tabliczki „Marszałku, nie rób dymu!” i „Co robią radni?”. 24 października 2017 roku sejmik jednogłośnie przyjął uchwałę antysmogową dla Mazowsza. W ankiecie z początku 2018 roku 6 procent osób z naszego ruchu uznało tę uchwałę za najważniejsze działanie roku, za Łańcuchami Światła i obroną Rzecznika Praw Obywatelskich. W 2018 roku lokalni aktywiści doprowadzili przez apel na Naszej Demokracji do uchwały antysmogowej dla województwa opolskiego.

Ulica Smogowa i ustawa, której nie było

Uchwały sejmikowe nie wystarczały, więc w 2019 roku zażądaliśmy od Sejmu i Senatu specjalnej ustawy o czystym powietrzu. Apel „Wstrzymaj smog, nie oddech!” domagał się odejścia od palenia węglem w domach w ciągu 10 lat, wymiany najgorszych pieców w 3 lata, zakazu wjazdu starych diesli do miast z przekroczeniami tlenków azotu i programu osłonowego dla osób w ubóstwie energetycznym. 15 kwietnia 2019 roku kilkanaście osób w strojach ochronnych i maskach gazowych przyszło pod Sejm z czarnymi chmurami i transparentem „W tym miesiącu w Polsce 4000 osób umrze z powodu bezczynności polityków”. Odsłoniliśmy tablicę z nową nazwą ulicy Wiejskiej: Smogowa.

Pod apelem było wtedy 12 tysięcy podpisów. Reżyser Michał Zadara zapowiedział pod Sejmem Obywatelską Ustawę Antysmogową, pisaną z nami oraz z grupą lekarzy, prawników i artystów, gotową na koniec lata. Zebrane podpisy zatrzymały się na 11 807 z planowanych 20 tysięcy, a ustawa nie trafiła do Sejmu.

Ekogroszek, Czyste Powietrze i kontrola przepisów

21 grudnia 2021 roku razem z ClientEarth i Polskim Alarmem Smogowym doręczyliśmy w Ministerstwie Klimatu i Środowiska ponad 3500 podpisów pod apelem do minister Anny Moskwy o rozporządzenie, które zabroni przedrostka „eko” w nazwach produktów węglowych. Od 1 stycznia 2022 roku program Czyste Powietrze przestał dofinansowywać kotły na ekogroszek. Gdy 28 listopada 2024 roku NFOŚiGW nagle zawiesił ten program, apelowaliśmy o jego przywrócenie, by rodziny w trakcie wymiany pieców nie zostały bez zwrotu kosztów; apel podpisało 2615 osób.

W styczniu 2026 roku, po kontrolach NIK w pięciu województwach, zwróciliśmy się do Głównego i wojewódzkich inspektoratów ochrony środowiska o kontrolę programów ochrony powietrza w każdej gminie co najmniej raz w roku i o konsekwencje za ich niewdrażanie. We wrześniu 2026 roku wsparliśmy apel Rodziców dla Klimatu „To się wzięło z powietrza?!” do ministerstw klimatu i zdrowia: o monitoring przy szkołach i przedszkolach, informację o skutkach zdrowotnych i alerty, których nie da się zignorować, przy wdrażaniu unijnej dyrektywy AAQD. Współzałożycielka fundacji Elżbieta Lemańska-Błażowska opowiedziała o nim Katarzynie Przyborskiej w 19. odcinku Cafe Akcja.